Aggressiv medisinsk planlegging

Av Baard-Christian Schem, fagdirektør Helse Vest RHF

Vi har en høylytt debatt gående om hvordan vi skal måle ventetider og holde oversikt over mennesker som venter på hjelp i spesialisthelsetjenesten. Mye av diskusjonen dreier seg om man skal gi henviste pasienter rett og tidsfrist til start av videre utredning, eller til start av behandling, og om vi kamuflerer den tid som går fra pasientens frist er oppfylt til behandling starter. Viktig nok, men alene er en slik debatt etter mitt syn et sidespor.

Basert på medisinsk logikk er det ønskelig at det store flertall får frist til utredning. Start av elektiv behandling forutsetter en diagnose og en tilstrekkelig kartlegging av tilstanden til å vite hva som isolert sett er rett behandling for denne. Men man må også ha oversikt over pasientens andre medisinske tilstander og mentale status, både for å ta endelig stilling til anbefalt behandling, og hvor denne kan utføres. Den informerte pasient skal også kunne samtykke etter en prosess som ofte skal skje ved samvalg.

Å tro at dette mer enn unntaksvis skal kunne gjennomføres i løpet av en vurderingsperiode på 10 virkedager, er naivt. Alternativet er å gi pasienten juridisk rett og frist til en gitt behandling før man vet at denne er den riktige, og om pasienten vil samtykke. Det vil jeg motsette meg hvis jeg er pasient. Jeg vil være uavklart, til jeg er ferdig utredet og har tatt stilling til den behandling jeg så blir anbefalt.

Men jeg ønsker at prosessen skal gå raskt, uten ekstra oppmøter med tilhørende utsettelser fordi planlegging og forberedelse er mangelfull. Jeg ønsker derfor å innføre et nytt begrep: Aggressiv medisinsk planlegging, der vi bruker all den informasjon vi allerede har og i økende grad får tilgang til om den enkelte pasient, slik at alt er forberedt og på plass når pasienten møter opp.

I mine første år som spesialist var det en kontinuerlig plage at jeg stadig ble avbrutt av personsøkeren, med spørsmål fra kolleger om hva som skulle gjøres med pasienter jeg hadde vurdert eller behandlet. Langsomt gikk det opp for meg at jeg ved vurdering av henvisninger og ved kontakter med mine pasienter helt systematisk kunne skrive inn i journalen min vurdering og en plan for videre opplegg. Vurderingen kunne – som før – ta lang tid, men når den var gjort, gikk det meget raskt å få dette skrevet ned mens min inkontinente hukommelse fortsatt hadde informasjonen intakt.

Antall avbrytelser falt nærmest til 0. Ordningen var meget tidsbesparende for meg, som dessuten slapp å grave fortvilet i hukommelsen når jeg ble spurt om vurderinger f. eks. av henvisninger gjort dager eller uker tidligere. Hvis jeg visste at det ville bli behov for å innhente informasjon eller rekvirere supplerende undersøkelser, var det samlet sett langt mer tidsbesparende å gjøre dette sammen med vurderingen, i stedet for å bare skyve arbeidet og problemene over på neste ledd i pasientforløpet.

Jeg har også vært på ”mottakersiden”: Når pasienten på poliklinikken var ukjent for meg, men en erfaren kollega i et strukturert notat hadde dokumentert de sentrale fakta, sin vurdering og en behandlingsplan, og alt som trengtes for øvrig var rekvirert og på plass, kunne jeg med én gang gå til det som var det vesentlige for pasienten. Spart tid for meg, men ikke minst: Spart tid og fravær av frustrasjon for pasienten, som opplevde det som ekstremt tillitvekkende at det åpenbart fantes en gjennomtenkt plan når de møtte opp.

Det tar klart lengre tid å vurdere henvisninger når man skal drive aggressiv planlegging. Men man sparer kolleger av ulike profesjoner, pasienter og pårørende for store mengder plunder og heft i det videre forløp. Argumentet ”vi har ikke tid” er feil: Samlet tidsbruk både for fagfolk og pasienter øker når uavklarte problemer og rekvirering av nødvendige forberedelser og undersøkelser skyves ut i tid, i stedet for å tas tak i tidlig og planlagt.

Vi mangler fortsatt perfekte planleggingsverktøy i den elektronisk journalen, men man kommer langt med et strukturert og ”kulepunktert” planleggingsnotat. Ønsket om det perfekte system må ikke utsette forbedringer som er fullt mulige her og nå.

Med interaktive henvisninger fra fastleger, innsyn på tvers av journalsystemer mellom ulike sykehus, konsolidering av databaser med all bildediagnostikk i hver region, – noe som alt finnes eller er på vei inn –, blir tilgangen til nødvendig informasjon for å kunne gjennomføre aggressiv medisinsk planlegging enda bedre. Det er ingen grunn til å vente med dette hvis vi skal skape pasientens plunderfrie helsetjeneste.

Hilsen Baard-Christian

Dette innlegget stod også på trykk i Dagens Medisins papirutgave 20. april 2017

Sjukehusa i 2035: Robotar, dr. Watson og større ansvar for eiga helse?

Illustrasjonsfoto frå Helse Fonna. Foto: Kjetil Alsvik

Sjølv om det alltid er knytt usikkerheit til å spå om framtida, så ser vi i Helse Vest store endringar i horisonten. Endringar som vil få merkbare konsekvensar for både pasientar og helsepersonell.

Av Herlof Nilssen, administrerande direktør i Helse Vest RHF

Mykje er sjølvsagt usikkert, men det er også ein del vi veit om tida fram mot 2035.

Eldre, storforbrukarar av helsetenester
For kvar time aukar den gjennomsnittlege levealderen med tolv minutt. Dette er eit enormt framsteg, men inneber stadig fleire eldre per yrkesaktive person. Og vi veit at ein 70-åring forbruker om lag dobbelt så mykje helsetenester som ein 40-åring.

Skal vi levere helsetenester på same måte i 2035 som i dag, så krev det at kvar tredje 16-åring vel ei helsefagleg utdanning. Det er ikkje berekraftig. Difor må vi endre måten vi jobbar på med mange ulike tiltak. Truleg vil meir av helsetenestene ein i dag får på sjukehus, i nær framtid skje i heimen til pasienten.

Fleire generalistar og meir spisskompetanse
Vi veit også at krav til kompetanse hos helsepersonell vil endre seg. Vi treng nokre med breiare kompetanse, slik at dei i større grad kan sjå heile pasienten med alle sine sjukdommar. Og vi treng nokre som blir endå meir spesialiserte. Det gjeld blant anna for sjeldnare tilstandar der det er færre pasientar. Desse skal i større grad behandlast på ein plass av eit fåtal legar og kan difor ikkje alltid forvente å få behandling nær heimen.

Meir skreddarsaum
Små sjukehus vil likevel ha nok å gjere. Behovet blant kronikarar og eldre vil auke enormt. Vi må sjå på korleis vi organiserer oss – mellom ulike sjukehus og på tvers av avdelingar  – for å levere helsetenester betre og meir skreddarsydd kvar enkelt pasient, samtidig som det skjer på ein effektiv måte. Pakkeforløpa som dei siste åra er innført for kreftpasientar er eit vellykka eksempel og ei støypeskei for organiseringa av pasientbehandling innan andre fagområde.

Robotar og teknologi tek over
Vi veit også at teknologien gjer sitt inntog i sjukehusa i rasande fart. Det handlar om så mykje forskjellig. Dr. Watson-teknologi, der datamaskiner hjelper helsepersonell i å stille diagnosar og finne rett behandling. Smarte dataprogram som tek over rutinearbeid og registreringar som ikkje må gjerast manuelt. Robotassistert teknologi innan kirurgi. Sjølvbetjente løysingar der pasientar oppdaterer eigne opplysningar, og der det meste av dialogen med sjukehuset føregår. Framtidas pasientar må førebu seg på å ta eit større ansvar for eiga helse. Eg trur det blir ein styrke både for pasientane og oss.

Rivande medisinsk utvikling
Budsjetta våre vil bli strammare. Den medisinske utviklinga går fortare og det blir ei kjempeutfordring å hengje med. Vi vil i større grad måtte prioritere mellom behandlingar fordi vi ikkje har råd til alt. Det gjeld ikkje minst nye, dyre kreftmedisinar. Her må vi alltid vege gevinsten for pasientane opp mot det medisinen kostar. Vi har avgrensa midlar til rådvelde, og dersom vi brukar meir pengar på medisin, så må vi bruke mindre på eit anna område.

Alle må få brød for nokre kan få kake
Utfordringa blir å balansere dette. Vi skal prioritere innanfor eit fagområde, og samtidig på tvers av alle fagområde. Difor må vi alltid sjå på kor pengane vi har kan gjere mest nytte for seg. Som helsefagdirektøren vår, Baard-Christian Schem, så treffande seier det: «Alle må få brød før nokre kan få kake.» Prioritering skjer uansett om vi er bevisste på det eller ikkje. Prioriterer vi opp noko, så går det automatisk utover noko anna. Vi må sørgje for å ha eit system som sikrar at fordelinga av ressursane blir mest mogleg rettferdig.Herlof Nilssen, portrett. Foto.

Ein av dei viktigaste nøklane
Ei av dei største utfordringane vi har framfor oss er å få til ei god oppgåvedeling og godt samarbeid mellom spesialisthelsetenesta –  med sine sjukehus og institusjonar – og kommunehelsetenesta – med sine fastlegar og sjukeheimar. Her står utfordringane i kø, og dei er av både juridisk, teknologisk og «kulturell» karakter. Ein av nøklane til å oppfylle «pasientens helseteneste» som er helse- og omsorgsminister Bent Høie og vår felles visjon, ligg nettopp her.

Andre utfordringar er eksplosjonen i livsstilsrelaterte og kroniske sjukdommar, samt auken i kreft og demens. Dette vil setje spesialisthelsetenesta og ikkje minst kommunehelsetenesta på prøve. Antibiotikaresistens er ei anna dyster utfordring som vi berre har sett starten på. Klarer vi ikkje å få bukt med dette, vil sjukdommar som i dag er nærmast utrydda ta fleire liv enn kreft i ei ikkje fjern framtid.

Vi har ikkje svaret på alle utfordringane vi veit kjem – og i alle fall ikkje på dei vi ikkje kan forutsjå. Men ved å skaffe oss oversikt over noko av det vi har framfor oss, kan vi starte jobben med å finne løysingar. Den jobben er vi godt i gang med no.

Helsing Herlof

Betre kreftbehandling undervegs

Baard-Christian SchemPartikkelterapi kan gi betre strålebehandling til heile 1 500 kreftpasientar kvart år. Sist oktober fekk Helse Vest i oppdrag å leie utgreiinga av eit partikkelterapisenter i Noreg.

Av Baard-Christian Schem, fagdirektør i Helse Vest

Kva er partikkelterapi? Ved stråleterapi sender ein normalt røntgenstråling som består av foton med veldig høg energi inn i pasienten, mot svulsten. Om ein i staden stråler med proton, eller tunge partiklar, slik som kjernar frå karbon-atom, får ein fordelt strålinga betre, slik at ein får mindre dose til friskt vev eller høgare dose til svulsten.

Vi har kjent til denne verknaden lenge, så kvifor har vi ikkje tatt i bruk partikkelterapi tidlegare? Svaret er at ein til no har trengt store og kompliserte anlegg, og at mange tekniske løysingar som leier og fordeler vanleg stråling på rett veg inn i pasienten ikkje har vore tilgjengeleg for partikkelterapi. Samtidig har vanleg strålebehandling hatt ei dramatisk forbetring dei siste åra. Ein har utvikla avanserte teknikkar for å gi behandling med skreddarsaum tilpassa til kvar enkelt pasient. Så langt har det derfor vore mest å vinne på å forfine den vanlege strålebehandlinga vi kjenner best i dag.

Men no er dette i endring. Sjølv om anlegg for partikkelterapi framleis vil vere store og kompliserte, er teknologien i rask utvikling. Det betyr at den potensielle nytta av å bruke partiklar kan bli verkelegheita. På kort sikt er dette mest aktuelt ved bruk av proton, mens det er behov for langt meir basal forsking før ein fullt ut kjenner til nytta av å bruke tyngre partiklar, slik som karbonkjerner.

I oktober 2012 ga Helse- og omsorgsdepartementet Helse Vest oppdraget å leie arbeidet med å planlegge eit norsk senter for partikkelterapi. Planen blir laga saman med dei andre regionale helseføretaka og Helsedirektoratet. Fysikarar frå universiteta i Bergen og Oslo er også med i arbeidet. Fagfolk med innsikt både i strålemedisin, medisinsk fysikk og kjernefysikk har gått grundig igjennom internasjonal litteratur, og besøkt eksisterande anlegg for partikkelterapi, nye anlegg under bygging og aktuelle leverandørar av utstyr.

Sjølv i månadene etter at planlegginga starta har det skjedd ei rask teknologisk utvikling, der anlegg for protonbehandling blir mykje mindre, rimelegare og teknisk enklare å drive. Dette blir sjølvsagt tatt med i planlegginga. Totalt snakkar vi om investeringar i størrelsen halvannan til to milliardar kroner.

Slett ikkje alle pasientar er tente med å få behandling med proton. Den behandlinga vi driv med i dag, med foton, gir hos mange eit svært godt resultat. Men langtidskadar etter stråling utviklar seg over år og tiår. Særleg for dei yngre pasientane, som kan gjerast friske med stråleterapi, og som etter behandlinga kan utvikle langtidsskadar over fleire tiår, er det viktig å gjere desse skadane så små som mogleg. Det er særleg desse gruppene, omlag 1500 pasientar årleg i Noreg, som er aktuelle for behandlinga vi greier ut no.

Planen som blir lagt fram denne sommaren skal ikkje konkludere om det skal byggast eit anlegg for partikkelbehandling, kva eit anlegg skal innehalde eller kva tekniske løysingar ein skal velje. Planen skal beskrive av kva moglege oppdaterte løysingar som finst, korleis dei kan realiserast, kva nytte dette kan ha for pasientane, og berekne kva de ulike løysingane vil koste. Rapporten skal danne grunnlaget for politiske avgjersler både om ein skal bygge anlegg, og i så tilfelle, kva løysingar ein skal velje.

Frå Helse Vest har vi ei oppgåve: Å levere eit best mogleg underlag for riktige avgjersler, som uansett vil ha store konsekvensar for pasientar og sjukehus.

Ha ein fin veke!

Helsing Baard-Christian

Nærmare 20-dagarsmålet for kreftbehandling

Baard-Christian SchemFor eitt år sidan la statsministeren fram målet om at det for fleirtalet av kreftpasientane skulle gå maksimalt 20 verkedagar frå sjukehusa tek imot tilvisinga til utgreiing og behandling tek til. Kva er statusen i dag?

Undersøking av pasientar for kreftsjukdom og planlegging av kreftbehandling er komplisert og det er mange tiltak som skal gjennomførast før behandlinga kan ta til. Ofte gjer ein oppdagingar undervegs, som gjer at planane må leggjast om. Det kan også vere at ein finn andre og nye sjukdommar ved sida av kreftsjukdommen, og at desse må undersøkjast grundig og ofte behandlast for seg, før kreftbehandlinga kan starte. Derfor finst ikkje raske og enkle tiltak som åleine får tida fram til starten av kreftbehandlinga kraftig ned. Vi må arbeide systematisk med dei mange små trinna, for å spare inn tid i kvart einaste av dei, utan at kvaliteten blir redusert.

Det er dette vi har arbeidd med det siste året. Eg har lyst å nemne nokre av tiltaka her, utan at andre er gløymt, for å gje deg eit innblikk:

Det enkelttiltaket eg meiner er aller viktigast er betra planlegging og koordinering av forløpet for kvar einaste pasient, med bruk av pasientkoordinatorar. Det er no pasientkoordinatorar på plass i alle helseføretaka på Vestlandet og desse arbeider aktivt med gode forløp.

God tilgang til undersøkingar av prøvar av vev og røntgenundersøkingar er nødvendig. Ved sida av eigen kapasitet, har Helse Vest nyleg inngått avtalar med private leverandørar som aukar kapasiteten for undersøkingar av vev. Avtalane for røntgen sørgjer for like prosedyrar for undersøkingar gjorde hos private institutt som i våre eigne helseføretak, noko som reduserer faren for at undersøkingar må gjerast på ny seinare i utgreiinga. Det aukar kapasitet og reduserer forseinkingar.

Der det er mistanke om brystkreft, skal pasientane direkte til brystdiagnostisk senter med komplett tilbod utan nokon forseinkande rundar der det bare blir gjort mammografi.

Gradvis innføring av talegjenkjenning i heile regionen gjer at det legen dikterer kjem skriftleg direkte inn i pasientjournalen utan å vente på skriveteneste. Dette gjer at informasjonen for kvar undersøking og førebuing blir tilgjengeleg med ein gong for dei som trenger han når dei skal gå vidare med neste trinn fram mot starten av behandlinga.

I Helse Førde har ein i en periode gått systematisk igjennom forløpet til kvar einaste kreftpasient for å sikre at ein opplever rask framdrift og finne ut kva for pasientar som blir forseinka og kvar dette skjer.

I Helse Bergen har ein gått igjennom heile forløpet ved undersøkingar av vev, inkludert innreiing av laboratorium, for å få raskare svar og auke talet på prøvar som kan undersøkjast.

Så må ein heller ikkje gløyme at god kreftbehandling ikkje berre dreier seg om ein rask start, men om eit godt samla forløp. For kvinner som må få bygd opp brystet etter behandling for brystkreft, har særleg Helse Stavanger gjort kraftfulle grep for å auke kapasitet og kvalitet.

Kreftutgreiing og behandling er ikkje som ein stafett der ein spring etter tur langs ein fastsett bane. Det er heller eit lagspel der det skjer mange ting samtidig på ulike deler av banen, som må koordinerast.

Vi må ha system i botn, vel etablert samarbeid, evne til rask omstilling, og nokre gonger til og med improvisasjon, når vi møter ein uføreseieleg sjukdom som så langt vi kan sjå vil tøye alle ferdigheitene våre til yttergrensa og endå lenger.

Med ønske om ein god sommar!

Baard-Christian Schem, fagdirektør i Helse Vest

Skreddarsaum i rekordfart

Baard-Christian SchemKravet om kreftbehandling innan 20 verkedagar er ein unik moglegheit – til å utvikle raskare rutiner i heile spesialisthelsetenesta.

Av Baard-Christian Schem, fagdirektør

I bloggen sist veke (link!) skisserte eg korleis kravet om kreftbehandling innan 20 verkedagar betyr at sjukehusa må organisere behandlinga på ein radikalt annleis og meir effektiv måte.

La meg no forklare kvifor følgjande tre tiltak skil seg ut som særleg effektive:

Meir effektiv informasjonsflyt
For å rekkje å starte kreftbehandling innan 20 verkedagar frå tilvising, må all tilgjengeleg informasjon flyte raskare gjennom alle ledd. Både pasient og pasientinformasjon må ofte gjennom mange ledd, kanskje ved fleire sjukehus. Tap av 1-2 døgn i kvart ledd kan samla bli veker. Venting på pasientopplysningar, undersøkingar, beskrivingar av undersøkingar, svarsignering og skriveteneste må radikalt ned.

Innføring av pasientkoordinatorar
Kreftpasientar må gjerne undersøkjast ved ei mengd ulike einingar. For å overhalde 20-dagarsregelen er det avgjerande at undersøkingane blir koordinert og bestilt samla frå start. Dette skjer alt for sjeldan i dag. Denne oppgåva krev personell med innsikt i dei ulike typar diagnostikk og behandling, slik at dei kan koordinere alle undersøkingar og førebuingar.

Betre og langt raskare dokumentasjon i journal
For at alle som deltek i utgreiing og behandling skal opptre som eit lag, er det nødvendig at alle viktige vurderingar, val, avgjerder og beskjeder blir førte raskt inn i journalen. Alle må heile tida tenkje: Kva veit eg om denne pasienten som dei andre eg samarbeider med, må vete?

Om vi kjem i mål med desse tiltaka? Det kjem an på kva pasientgrupper som skal omfattast av 20-dagarsregelen. Pasientar som blir tilviste til sjukehus der det er svært sannsynleg at dei har ein kreftsjukdom, har allereie i dag gode moglegheiter for rask behandling. Utfordringane er langt større for pasientar som blir tilviste med symptom som kan tenkjast å vere kreft, men der det er meir sannsynleg at dei har andre diagnosar. I slike høve må ei mengd komplekse eventualitetar sjekkast ut. Då er 20 verkedagar knapt.

Om koordineringsoppgåva som ligg framfor oss synest formidabel, så er vinsten deretter: Håpet er at erfaringane vi haustar skal kunne overførast til andre tidskritiske pasientgrupper med kompliserte utgreiinger. Og: Sjølv om raskare behandling skulle føre til berre ein liten prosentvis auke i talet på pasientar som blir helbreda, tilseier dette i Noreg fleire hundre pasientar kvart år. Auka i talet på pasientar og pårørande som opplever at sjukehusa verkeleg ytte maksimalt då nauda var størst, vil vere endå større.

Det bør vere motiverande!

Helsing Baard-Christian Schem, fagdirektør Helse Vest RHF

Fire veker som må endre sjukehuset

Baard-Christian SchemLøftet om kreftbehandling innan 20 verkedagar er ei formidabel utfordring – som krev radikal omorganisering i sjukehusa.

Av Baard-Christian Schem, fagdirektør

Aldri har fleire nordmenn fått kreft – meir enn 25 000 får diagnosen kvart år. Aldri har fleire overlevd sjukdommen – rundt 200.000 lever i dag vidare etter minst ei kreftdiagnose.

Utviklinga peikar vidare i same retning: Meir kreft, fleire overlevande. Det første blant anna fordi vi lever lengre, det siste er mogleg takka vere mange små steg i rett retning innanfor forsking, diagnostikk, behandling og organisering av helsetenesta. Kreftbehandling blir stadig meir skreddarsaum, med presise diagnosar og behandling tilpassa akkuat den kreftsjukdommen og den utbreiinga av kreftsjukdommen pasienten har. Dette aukar sjansen for at pasienten overlever med mindre biverknader, men gjer forløpet gjennom sjukehusa langt meir komplisert enn før.

Skreddarsaumen er ei viktig årsak til eit stort problem: Mange pasientar må vente for lenge før dei startar behandling. Uansett kor stor eller liten konsekvens dette har for behandlingsresultatet, er denne ventinga ei stor belastning på pasient og pårørande, og gjer ofte at eit langt pasientforløp ofte kjem ”skeivt ut” frå starten.

I sommar lova statsminister Jens Stoltenberg at pasientar med kreft skal starte behandling seinast 20 verkedagar etter at spesialisthelsetenesta har motteke tilvisinga. Målet er at dette skal gjelde minst 80 % av pasientane, og at lengre venting kun er akseptabel der utgreiinga er særleg komplisert. I praksis betyr det at spesialisthelsetenesta må organisere arbeidet radikalt annleis enn før. Eg meiner tre tiltak skil seg ut som særleg effektive:

  • Meir effektiv informasjonsflyt gjennom alle ledd, inkludert mellom sjukehusa.
  • Innføring av pasientkoordinatorar som ser til at undersøkingane skjer etter ein koordinert plan og blir bestilt samla frå start.
  • Betre og langt raskare dokumentasjon i pasientjournalane, slik at alle som deltek i behandling til ei kvar tid er fullt oppdatert.

Kvifor er desse tiltaka så radikale? Kva enorme utslag kan tiltaka få for kreftpasientane? Svara på desse spørsmåla bloggar eg om neste måndag.

Ha ei riktig god veke så lenge!

Helsing Baard-Christian Schem

Noko å lære av orkesteret?

Baard-Christian SchemSkal pasientar få ein god flyt gjennom sjukehusbehandlinga, bør vi lære av orkesteret. Spele kvarandre gode, skriv fagdirektør og fiolinist Baard-Christian Schem.

Av Baard-Christian Schem, fagdirektør Helse Vest

Humøret mitt steig alltid bratt når orkesteret eg spelte fiolin i gav seg i kast med oratoriet Messias av Händel. Tenk at all denne eineståande musikken blei til på berre 24 seinsommardagar i 1741!

Ofte slo det meg og at orkesteret og sjukehuset har mye til felles. Begge stader speler mange individualistar i lag, med ulike instrument og varierande teknikkar. Begge stader skal mange forskjellige kulturar og interesser samordnast.

Der sluttar dessverre likskapen.

Frå første dag i orkesteret lærer ein at oppgåvene må løysast i fellesskap. Om ikkje, læt musikken forferdeleg. I orkesteret har eigne prestasjonar liten verdi, om ein ikkje opptrer som del av heilskapen. Alle musikarar har derfor eit auge på dirigenten, og eit på notearket. Eit øre på kva andre speler, eit på eigne tonar. Heile tida. Tempo og karakter blir justert fortløpande, slik at enkelttonar passar inn i heilskapen som utgjer verket. Hos ein dyktig musikar ligg samspel i ryggmargen.

Kontrasten er slåande til korleis mange pasientar opplever møtet med spesialisthelsetenesta. Mange fortel om gode møte med enkeltpersonar og avdelingar. Strålande soloprestasjonar. Men framdrifta i behandlinga er ofte rykkvis og ukoordinert. Frå utgreiing, via diagnostisering og kanskje fleire ulike behandlingar ved avdelingar på tvers av sjukehus og føretak. Kommunikasjonen mellom ulike fagfolk og avdelingar synest ofte å byggje for mye på munnleg kommunikasjon, og for lite på det skriftlege som alltid er tilgjengeleg. Som solistar er vi sjukehusfolk jamt særs gode, som orkester ville vi ofte prestert dårleg.

Musikarar har innsett at presist samspel krev massiv trening. Der har vi helsearbeidarar ein lang veg å gå. Sjukehusa er ikkje i mål sjølv om vi har fått på plass velutdanna folk i kvar instrumentgruppe (avdeling). Som orkesteret er vi og avhengige av gode noter (prosedyrar) og presist samspel.

I haust set sjukehusa på Vestlandet opp eit av våre mest komplekse stykke så langt. Vi skal starte opp behandling av pasientar med kreft seinast 20 verkedagar frå vi mottek henvisinga. Det krev ein heilt ny måte å tenkje på i møte med pasientar som skal ha komplisert utgreiing, noko som og seinare kan overførast til andre pasientgrupper. Oppgåva stiller høge krav til rask og presis koordinering.

Nett som i orkesteret.

Helsing Baard-Christian Schem, fagdirektør Helse Vest og tidlegare kreftoverlege i Helse Bergen.