Rett og redusert bruk av tvang

Bloggivest_860x400_Pål_Iden

Å leggje ein pasient i belte, skal vere siste utveg når alt anna er prøvd utan hell. Beltelegging kan vere ei krenkjande oppleving for pasienten. Likevel skjer det truleg altfor ofte. Kvifor? Og korleis kan vi få ned tvangstala som VG skriv om denne veka?

Av Pål Iden, assisterande fagdirektør, Helse Vest RHF

Målet vårt er minst mogleg bruk av tvang mot pasientar. Vi er difor glade for at VG set problemstillinga på dagsordenen. I Helse Vest har vi lenge hatt ei utfordring med for høg bruk av tvang, særleg ved dei største institusjonane våre i Bergen og Stavanger. Difor har vi også eit aktivt arbeid knytt til dette.

Og det viser seg at det er komplekst å løyse. Det er nok sånn at ein bruker meir tvang viss ein har mange pasientar, for få fagfolk eller mange ufaglærte på jobb. Samtidig er det også eit spørsmål om leiarfokus og kulturen blant dei som jobbar på avdelinga.

Eit tema som VG problematiserer er om vi er gode nok på å telje og rapportere tvangsbruk innanfor psykisk helsevern. Det er fleire typar tiltak som er definert under tvang: Tvungen innlegging og observasjon, ransaking og ulike tvangsmidlar. VG har teke utgangspunkt i beltelegging; ei av dei mest inngripande tvangsmidlane vi kan bruke.

Beltelegging skal berre brukast viss det er nødvendig for å beskytte pasienten sjølv eller omgivnadene. Dette er ei form for tvang som det er knytt sterke rapporteringskrav til. Likevel viser kartlegginga til avisa at mange helseføretak verken har gode nok tal, eller rapporterer tala nasjonalt slik dei skal. Avviket mellom dei offisielle tala og tala i kartlegginga til VG er mellom anna knytt til ulike datakjelder.

Helseføretaka i Helse Vest har jobba mykje både med rapporteringa og med tiltak for å få ned bruken av tvang. Dette er særleg knytt til ein internrevisjon vi fekk gjennomført i 2014 . Denne avdekte noko av det same som VG no presenterer. Etter dette er bruken av tvang i institusjon nær halvert i Stavanger, som kom særleg dårleg ut i revisjonen, mens tala har gått opp i Bergen, dels grunna betre registreringsrutinar.

I Bergen har dei no ein betre bemanningssituasjon enn på lenge, så det er håp om at tvangsbruken vil gå ned der også.

Vi har no gåande eit prosjekt som jobbar med betre og lik registrering av tvang. God registrering er viktig både for å beskrive behandlinga og for læring. Helse Vest vil også ta eit initiativ for lik registrering nasjonalt.

Det er openbart at vi i arbeidet med å sikre rett tvangsbruk, også må bruke erfaringane frå pasientar som har blir utsette for tvang og pårørande som opplever tvangsbruk ovanfor sine nærmaste.

Og kanskje må vi bli flinkare til å utveksle erfaringar, fagfolk imellom? I Helse Fonna og Helse Førde har dei ikkje den same utfordringa med bruk av tvang. Kanskje kan fagfolk frå dei største føretaka ha nytte av og lære av å samarbeide tettare med fagfolk frå dei mindre føretaka? Dei har truleg mange felles utfordringar, sjølv om pasientstraumen til dei store institusjonane i Stavanger og Bergen er større.

Mitt håp er at når vi summerer opp 2016, så vil pilene på dette området peike i riktig retning. Rett og redusert tvangsbruk er avgjerande for pasientar og pårørande – men også positivt for medarbeidarane våre og for arbeidsmiljøet.

Pål Iden

2015: Pasienten i sentrum

Bloggivest_860x400_Terje_Vareberg

 

 

 

 

 

 

2015 var eit år med gode resultat både når det gjeld kvalitet og økonomi, to viktige føresetnader for trygge og gode helsetenester. Satsing på god dialog mellom pasient og sjukehus, betre organisering, pasienttryggleik og felles systembygging har prega året, og har for alvor bidrege til å styrkje pasientens helseteneste.

At vi har fått dette til, er det alle dei dyktige medarbeidarane i føretaksgruppa som skal ha æra for. Kvar dag gjer dei sitt yttarste for å sikre pasientane på Vestlandet den beste behandlinga vi kan gi. I 2015 fekk fleire pasientar enn nokon gong behandling ved sjukehusa i Helse Vest. Det skjer samtidig som ventetidene er korta og talet på fristbrot er redusert. Det er tydeleg at satsing på kvalitet, systembygging og gode tekniske løysingar har gitt resultat.

For pasientane har dette ført til fleire og betre digitale løysingar, som gjer at dei enklare får informasjon om og kan medverke i eiga behandling. Det er lagt til rette for betre dialog med sjukehuset som, for eksempel, kurs for klinikarar i betre kommunikasjon, ringesenter, varsel om sjukehustimen på SMS og moglegheit til tovegskommunikasjon mellom pasient og sjukehus via vestlandspasienten.no. Frå mai 2016 vil pasientane òg få tilgang til journalen sin på nett. Vi har innført pakkeforløp for kreft, auka kapasiteten innanfor rusbehandling og psykiatri og innført fritt val av behandlingsstad.

For medarbeidarane i sjukehusa har dette betydd betre arbeidsprosessar, lengre planleggingshorisontar og betre arbeidsstøtte. Vi har i 2015 lagt eit godt planarbeid for innføring av nye og betre elektroniske støtteprosessar. Elektronisk kurve og legemiddelsamstemming, digitalt mediearkiv og støtte til samhandling med fastlegar og kommunehelsetenesta, vil gi betydelege gevinstar for medarbeidarane i form av meir brukarvennlege og effektive arbeidsverktøy.

Vi ser ein framgang i alle helseføretaka og i IKT-selskapet. For pasientane betyr eit positivt økonomisk resultat at sjukehusa har handlingsrom til å investere i tiltak som gir betre behandling. Det er lagt ambisiøse planar for utbygging i alle helseføretaka. Dei største prosjekta er nytt sjukehusbygg i Stavanger, vidare arbeid med barne- og ungdomssjukehuset i Bergen, og større utbyggingsprosjekt i Førde og Fonna. Når drifta er god og kvaliteten på tenestene vi leverer er god, gir det inspirasjon til organisasjonen. Medarbeidarane ser at dei får noko igjen for all innsatsen og arbeidet som er lagt ned. Vi ser betre kvalitet og pasienttryggleik i praksis i form av sjekklista for trygg kirurgi, måling av urinvegsinfeksjonar og trykksår, for å nemne nokre av initiativa som gir synlege resultat og er til inspirasjon for andre.

Så er det kjekt å sjå at vi har eit rekordlågt sjukefråvær i organisasjonen. Vi er på linje med landssnittet for alle næringar og er betydeleg betre enn for helse- og sosialsektoren samla. Eit godt arbeidsmiljø er ein føresetnad for god pasienttryggleik. Eit godt arbeidsmiljø må aldri takast for gitt. Det er noko det må arbeidast med kvar dag. Alle har eit ansvar, men leiinga må gå i front. Det er ein siger som må vinnast kvar dag.

At vi lukkast i det arbeidet vi gjer, speglar seg òg i pasienten si oppleving av sjukehustilbodet. Resultatet frå befolkningsundersøkinga på Vestlandet er klar: Innbyggjarane er godt nøgde med sjukehuset sitt og har styrkt tillit til at dei får den behandlinga dei skal ha når dei treng det. Det er dette som er den eigentlege testen. Det er her vi ser om vi lukkast eller ei. La oss halde fram det gode arbeidet i året som kjem.

Terje Vareberg
Styreleiar